Erzurum’dan Trabzon’a uzanan tarihi “İpek Yolu” üzerinde kültür hazineleri

Trabzon Ayasofya, Atatürk Köşkü, Trabzon Müzesi, Sümela Manastırı (UNESCO) , Kızlar Manastırı, Gümüşhane’nin gizli tacı, Torul / Karaca Mağarası , Krom Vadisi, Gümüşhane Konakları, İkizevler Kent Müzesi, Bayburt Aydıntepe Yeraltı Şehri, 2021 yılında Avrupa’da Yılın Müzesi, 2022 yılında ise Europa Nostra ödüllerini kazanarak alanında dünyanın en önemli iki ödülüne birden sahip ilk müze ‘‘Kenan Yavuz Etnoğrafya Müzesi, Erzurum-Trabzon tarihi İpek Yolu, UNESCO Dünya Somut Olmayan Kültür Mirası Temsili Listesine alınan Dede Korkut, 2014 Avrupa Konseyi Müze Ödülü ve 2017 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Özel Ödülü alan Baksı Müzesi, Erzurum’da Çifte Minerali Medrese (UNESCO), 23 Temmuz Erzurum Kongresi Binası…

TUR PROGRAMI

07 Ağustos 2026, Cuma: TRABZON – SÜMELA MANASTIRI – TORUL KARACA MAĞARASI
Sabah saat 05.45’te İzmir’den Trabzon’a uçuyoruz. 2 saatlik bir uçuş sonrasında Trabzon’dayız. Önce kahvaltı molası veriyoruz. Sonra Trabzon şehir turuna başlıyoruz. Atatürk Köşkü, geç Bizans kiliselerinin çok güzel bir örneği olan Trabzon Ayasofya Camii ve genellikle zamanımız yetmediği için uğrayamadığımız Trabzon Arkeoloji Müzesi (Eski Kostaki Konağı) ve vaktimiz elverdiğince farklı yerleri görerek, gezimizi tamamlıyoruz.

Ardından, Maçka’ya Sümela Manastırı’na doğru yola çıkıyoruz. MS 365-395 tarihleri arasında inşa edildiği düşünülen manastır, denizden 1150, vadiden 300 metre yüksektedir. Dağa yapışmış gibi görünen bu Rum Ortodoks manastırı ve kilise kompleksi, UNESCO “Dünya Kültür Mirası Geçici Listesi”nde yer alıyor.

Zamanımızı ayarlayabilirsek, Ortahisar’daki Kızlar Manastırı’nı da görmek istiyoruz. Trabzon İmparatorluğu döneminde inşa edilmiş olan bu kadın manastırının asıl adı “Tanrının koruduğu Panagia” anlamına gelen Panagia Theoskepastos Manastırı’dır.

Sonrasında, bizi Anadolu’nun en güzel mağaralarından biri olan, Gümüşhane’nin gizli tacı, Torul / Karaca Mağarası bekliyor. Karakterli volkaniklerin çevrelediği bol çatlaklı masif kalkerler içerisinde gelişme olanağı bulan ve fosil bir mağara olan Karaca Mağarası, adeta yeraltı sarayı gibidir…

Bu gece akşam yemeği ve konaklama Gümüşhane’de…

08 Ağustos 2026, Cumartesi: GÜMÜŞHANE – KROM VADİSİ
Sabah kahvaltısından sonra Gümüşhane turu yapıyoruz. Öncelikle İkizevler Kent Müzesi’ni geziyoruz. Geleneksel konakların birleştirilmesiyle kurulan müzede, bölge tarihine ait özgün buluntular sergileniyor. Gümüşhane il sınırları içerisinde yer alan Satala Antik Kenti, Hellenistik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemi sanatının güzel örneklerinin yanı sıra, Etnografya bölümünde de bölgenin zengin halk kültürünün ürünleri görülebiliyor.

Gümüşhane’de kültür varlığı olarak tescilli 59 konak bulunur. Bazılarında restorasyon devam ettiği için hangilerini görebileceğimizden emin değiliz. Türk konut mimarisinin bir parçası olan Gümüşhane Konakları, doğal şartlar kadar inanç, örf, adet, gelenek, kültür gibi sosyal şartların da etkilerini taşır. Tarih kokan konaklar, mimari üslubu, yapı malzemeleri, çatısı ve bahçeleriyle, kültür ve sanat hayatımızın canlı birer şahidi gibidirler.

Gümüşhane kent içi gezimizi tamamladıktan sonra rotamızı biraz değiştirerek, yıllar önce gittiğimiz Krom Vadisi’ne tekrar gidiyoruz; Karadeniz’in iç kesimlerinde saklı kalmış en değerli miraslardan biri olan Krom Vadisi, 3. Derece Arkeolojik Sit alanıdır. Son derece kendine özgü, nadir bir yerdir! İpek Yolu’nun durakları arasında yer aldığı için pek çok tarihi kalıntıyı bağrında saklar. Pek bakımlı olmasa da 35 kilise ve şapel, altı kemer köprü, iki kale, üç değirmen ve taş işçiliğine hayranlık duyacağınız onlarca eski evden bahsediyoruz. Günümüzde tescil edilmiş olan anıtlar arasında 15 kilise ve şapel, 1 köprü ve 1 kale bulunmakta. İmera Manastırı son yıllarda kısmen toparlandı.

Akşama doğru, Gümüşhane’ye geri dönüyoruz. Bundan sonrası akşam yemeği ve dinlenme…

09 Ağustos 2026, Pazar: BAYBURT – BAKSI MÜZESİ
Sabah kahvaltısından sonra Bayburt‘a doğru yola çıkıyoruz. Önce Aydıntepe’de Yeraltı Şehrine uğruyoruz (Açık olursa). Yüzeyden 2-2,5 metre derinde, hiçbir yapı malzemesi kullanmadan ana kayaya oyulmuş galeriler, tonozlu odalar ve bu odaların açıldığı daha geniş mekanlardan oluşan kalıntıları görmek istiyoruz.

Bayburt’a ulaştığımızda Kenan Yavuz Etnoğrafya Müzesi’ni ziyaret ediyoruz. Burası bölgenin soyut ve somut kültür mirasını bünyesinde yaşatmayı amaçlayan; zaman-mekân ilişkisi ile tasarlanmış bir eko-müzedir. 2021 yılında Avrupa Müze Forumu tarafından verilen Avrupa’da Yılın Müzesi, 2022 yılında ise Avrupa Birliği Kültür Mirası Europa Nostra ödüllerini kazanarak alanında dünyanın en önemli iki ödülüne birden sahip ilk müze olmuştur. Müzeye, kültür ve sanata hizmetlerinden dolayı 2022 Yılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Özel Ödülü verilmiştir.

Bayburt turumuza devam ediyor, Erzurum-Trabzon tarihi İpek Yolu üzerindeki bu kadim şehirden Marco Polo ve Evliya Çelebi’nin geçtiğini öğreniyoruz. Bamsı Beyrek Seyir Terasından kenti seyrediyor, Tarihi Bayburt Kalesi ve Surlarını, Saat Kulesini, muhteşem bir Selçuklu eseri olan Bayburt Ulu Camiini, Taş Han’ı görüyor, Dede Korkut Türbesini ziyaret ediyoruz.

Türk destanı ‘Dede Korkut’, 28 Kasım 2018’de UNESCO Dünya Somut Olmayan Kültür Mirası Temsili Listesi’ne oy birliğiyle kabul edildi.

Dede Korkut Bayburt’un önemli bir simgesi. Türbesi ve adına kurulmuş olan şehir müzesinden başka her yıl, bir de festival yapılıyor; Uluslararası Dede Korkut Bilim- Kültür ve Spor Şöleni…

Öğlende Bayburt’a özgü yerel yemeklerin tadına bakmaya özen gösteriyoruz.

Öğleden sonra Bayburt’tan ayrılıyor ve görmek için heyecan duyduğumuz Baksı Müzesine gidiyoruz. 2014 Avrupa Konseyi Müze Ödülü ve 2017 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Özel Ödülü Baksı Müzesine verildi. Bayburt’un dışında, Çoruh Vadisi’ne bakan bir tepenin üzerinde yer alıyor. Bu sıra dışı müze, çağdaş sanat ve geleneksel el sanatlarına aynı çatı altında, yan yana, iç içe yer vermekte. Sergi salonları, depo müze, atölyeler, konferans salonu, kütüphane ve konukevi ile 40 dönümlük bir araziye yayılan Baksı Müzesi, Bayburt doğumlu sanatçı ve akademisyen Prof. Dr. Hüsamettin Koçan’ın bireysel düşü olarak 2000 yılında filizlendi. Bu fikri hayata geçirmek amacıyla 2005 yılında bir Baksı Kültür Sanat Vakfı kuruldu. Müze, başta sanatçılar olmak üzere çok sayıda gönüllünün katkısıyla yıllar içinde örnek bir toplumsal projeye dönüştü…

Bir kültür şoku daha yaşadıktan sonra, otele dönüyoruz. Bu gece Baksı Müzesi Özel Konukevinde konaklıyoruz.

10 Ağustos 2026, Pazartesi: ERZURUM
Baksı Müzesi Konukevinde yapacağımız sabah kahvaltısından sonra yola çıkıyor, dağları sesiz vadileri aşarak Erzurum’a gidiyoruz. Erzurum’a ulaştığımızda şehir turumuza başlıyoruz. Öncelikle, Erzurum’daki tarihi medreselerin Kayseri, Kırşehir, Konya ve Sivas’taki diğer Selçuklu eserleriyle birlikte bir bütün olarak 2014 yılından bu yana UNESCO Dünya Kültür Mirası geçici listesinde yer aldığını not düşelim. Bu grupta yer alan ve Erzurum’un simgesi sayılan Çifte Minareli Medrese’yi geziyoruz. Kitabesi olmadığından yapılış tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat’ın kızı Hundi Hatun veya İlhanlı hanedanı Padişah Hatun tarafından yaptırılmış olabileceği öngörülerek, Hatuniye Medresesi olarak da anılmaktadır.

Ulu Cami, Üç Kümbetler, Bedesten Çarşısı ve Erzurum Kongresi’nin yapıldığı 23 Temmuz Kongre binası ile turumuza devam ediyoruz… Kongre binası günümüzde, ”Kongre Müzesi ve Resim Heykel Galerisi Müdürlüğü” olarak işlev görmekte. Türkiye Cumhuriyeti’nin temelleri bu binada atılmış ve Türkiye Büyük Millet Meclisi´ne giden yol bu kongre ile aralanmıştır.

Erzurum turumuza devam ederken, Taşhan’da serbest zaman veriyor, oltu taşı hakkında bilgi alıyoruz. Akşam üzeri hava biraz serinleyince, Erzurum Kalesi’ne baktıktan sonra turumuzu tamamlamış oluyoruz. Uygun bir yerde akşam yemeği molası veriyor ve havalimanına gidiyoruz…